در دنیای متصل امروز، دسترسی سریع و ایمن به اینترنت دیگر یک گزینه نیست، بلکه ضرورتی حیاتی برای هر کسبوکار محسوب میشود. اما در پس این ارتباطهای روزمره، تهدیدهایی وجود دارند که در ظاهر ساده و نامرئیاند، ولی میتوانند پایههای امنیت شبکه را از درون فرو بریزند. یکی از این تهدیدهای پنهان و پیچیده، سرقت دی ان اس است؛ حملهای که با دستکاری در مسیر ترجمه نام دامنهها، کاربر را از مقصد واقعی منحرف کرده و به مقصدی آلوده یا جعلی هدایت میکند.
در ظاهر، کاربر وارد وبسایتی آشنا میشود، اما در واقع به تلهای دیجیتال افتاده که میتواند اطلاعات بانکی، رمزهای عبور یا حتی دسترسی به کل زیرساخت شبکه را در اختیار مهاجم قرار دهد. به همین دلیل، هنگام راه اندازی شبکه یا توسعه زیرساختهای سازمانی، توجه به امنیت DNS و پیادهسازی سیاستهای صحیح اهمیت دوچندانی پیدا میکند. در چنین شرایطی، پشتیبانی شبکه و نظارت مداوم بر سلامت سرورهای DNS به یک ضرورت فوری تبدیل میشود.در ادامه به بررسی مفهوم سرقت DNS، نحوه وقوع آن، انواع حملات، نشانههای قربانی شدن و راهکارهای جلوگیری از آن خواهیم پرداخت.
سرقت DNS چیست و چگونه اتفاق می افتد؟
برای درک سرقت DNS، ابتدا باید مفهوم DNS را بشناسیم. DNS یا Domain Name System مانند دفترچه تلفن اینترنت است. هر بار که آدرس سایتی را وارد می کنیم، DNS آن را به آدرس IP تبدیل می کند تا مرورگر بتواند به سرور مربوطه دسترسی پیدا کند. حال اگر این فرآیند حیاتی مورد دستکاری قرار گیرد، یعنی مهاجم مسیر ترجمه را تغییر دهد، کاربر به جای سرور واقعی، به سرور آلوده هدایت می شود. به این فرایند خطرناک DNS Hijacking یا سرقت DNS گفته می شود.
مهاجمان معمولاً با نفوذ به تنظیمات روتر، سرورهای DNS یا حتی سیستم عامل کاربر، این تغییر را ایجاد می کنند. در بعضی موارد، بدافزارهایی در دستگاه کاربر نصب می شوند که درخواست های DNS را بازنویسی می کنند. در برخی دیگر، حمله به سطح سرور صورت می گیرد که در آن، آدرس های اصلی در رکوردهای DNS تغییر داده می شود.چنین حمله ای نه تنها کاربران عادی بلکه سازمان ها، شرکت های بزرگ و حتی بانک ها را نیز تهدید می کند. به همین دلیل، خدمات پشتیبانی شبکه باید شامل پایش منظم سرورهای DNS، بررسی سلامت رکوردها و مانیتورینگ ترافیک شبکه باشد. در سازمان هایی که از سرویس های ابری یا شبکه های گسترده استفاده می کنند، اجرای سیاست های امنیتی درست در هنگام راه اندازی شبکه نیز می تواند خطر این نوع حمله را به حداقل برساند.
از آنجا که سرقت دی ان اس اغلب بدون نشانه ی ظاهری انجام می شود، ممکن است کاربران برای مدت ها متوجه دستکاری نشوند. مهاجم در این زمان می تواند اطلاعات حساس، رمزهای عبور و داده های ورود کاربران را سرقت کند. اینجاست که نقش شرکت های پشتیبانی شبکه پررنگ می شود؛ شرکت هایی که با ابزارهای نظارتی و مانیتورینگ دقیق، توانایی شناسایی تغییرات غیرمجاز در سیستم نام دامنه را دارند.
انواع حملات DNS
سرقت دی ان اس فقط یک نوع حمله نیست؛ بلکه مجموعه ای از روش هاست که هرکدام از زاویه ای متفاوت به نقطه ضعف شبکه نفوذ می کنند. شناخت این مدل ها کمک می کند تا در خدمات شبکه و طراحی لایه های امنیتی، راهکارهای دقیق تری به کار گرفته شود. به طور کلی، حملات DNS Hijacking در چند گروه اصلی تقسیم می شوند:
حمله در سطح کاربر (Local Hijacking)
در این روش، بدافزار یا کد مخرب روی دستگاه کاربر نصب می شود و تنظیمات DNS را تغییر می دهد. به این ترتیب، هر درخواست اینترنتی از سیستم قربانی به سمت سرورهای جعلی هدایت می شود. کاربر ممکن است تصور کند در حال ورود به وب سایت بانکی یا پلتفرم کاری خود است، اما در واقع در حال ارائه ی اطلاعاتش به سرور مهاجم است.
حمله در سطح روتر (Router Hijacking)
یکی از رایج ترین انواع حملات، دستکاری تنظیمات DNS در سطح مودم یا روتر است. در این حالت، تمام دستگاه هایی که به شبکه متصل هستند، قربانی می شوند. این حمله معمولاً از طریق رمز عبور ضعیف یا به روزرسانی نکردن فرم ور روتر انجام می شود. به همین دلیل، یکی از خدمات حیاتی در پشتیبانی شبکه، بررسی تنظیمات و امنیت روترهاست.
حمله در سطح سرور (Server Hijacking)
در این روش، مهاجم به سرور اصلی DNS نفوذ کرده و رکوردهای دامنه را تغییر می دهد. این نوع حمله گسترده تر است و ممکن است صدها یا هزاران کاربر را تحت تأثیر قرار دهد. در شبکه های سازمانی بزرگ، راه اندازی شبکه باید به گونه ای باشد که دسترسی به سرورهای DNS تنها از طریق کانال های امن و با احراز هویت چندمرحله ای امکان پذیر باشد.
حمله مبتنی بر کش (Cache Poisoning)
در این حمله، اطلاعات جعلی در حافظه ی موقت DNS ذخیره می شود. هنگامی که کاربر آدرس سایتی را وارد می کند، مرورگر بدون مراجعه به DNS اصلی از داده های آلوده ی موجود در کش استفاده می کند. این روش به ویژه در شبکه هایی که فاقد خدمات پشتیبانی شبکه منظم هستند، به سرعت گسترش می یابد.
جدول مقایسه ای انواع حملات DNS
| نوع حمله | سطح انجام | روش نفوذ | شدت خطر | نیاز به نظارت حرفه ای |
| Local Hijacking | دستگاه کاربر | بدافزار و تنظیمات محلی | متوسط | بله |
| Router Hijacking | روتر یا مودم | رمز عبور ضعیف، فرم ور قدیمی | زیاد | بسیار زیاد |
| Server Hijacking | سرور DNS | نفوذ مستقیم یا سرقت اعتبارنامه | خیلی زیاد | بحرانی |
| Cache Poisoning | کش موقت DNS | تزریق داده جعلی | زیاد | زیاد |
شناخت این الگوها به شرکت ها کمک می کند تا در زمان راه اندازی شبکه، سیاست های امنیتی پیشگیرانه مانند محدودسازی دسترسی، رمزنگاری ارتباطات و مانیتورینگ لاگ ها را از ابتدا پیاده سازی کنند.
نشانه های قربانی شدن در سرقت دی ان اس
یکی از ویژگی های خطرناک سرقت DNS این است که معمولاً بدون علائم واضح انجام می شود. با این حال، نشانه هایی وجود دارد که می تواند هشداری جدی برای مدیران IT یا تیم های خدمات شبکه باشد. اولین علامت، هدایت ناگهانی به وب سایت های ناشناخته یا نمایش صفحات جعلی هنگام ورود به سایت های معتبر است. این اتفاق معمولا با تغییر آدرس در نوار مرورگر همراه است، هرچند در بعضی موارد دامنه مشابه استفاده می شود تا تشخیص سخت تر شود.
یکی دیگر از نشانه ها، کندی غیرعادی در بارگذاری صفحات وب است. زمانی که درخواست DNS از مسیر اصلی عبور نمی کند و به سرورهای غیرمجاز هدایت می شود، تأخیر قابل توجهی در پاسخ دهی مشاهده می شود. همچنین، دریافت هشدار از آنتی ویروس یا سیستم های مانیتورینگ شبکه درباره گواهی های SSL مشکوک، می تواند نشانه ای از تغییر مسیر DNS باشد.
در سطح سازمانی، تیم های خدمات پشتیبانی شبکه باید به هرگونه تغییر در ترافیک ورودی و خروجی شبکه حساس باشند. افزایش ناگهانی درخواست های خروجی به IPهای ناشناس یا وجود رکوردهای جدید DNS که توسط تیم فنی ایجاد نشده اند، نشانه ی صریحی از حمله است.
در صورت مشاهده چنین رفتارهایی، بهترین اقدام بررسی تنظیمات روتر و DNS دستگاه ها، مقایسه IP سرورهای فعلی با آدرس های معتبر و در صورت لزوم، بازگردانی تنظیمات به حالت اولیه است. شرکت هایی که از پشتیبانی شبکه حرفه ای استفاده می کنند، معمولاً سامانه هایی دارند که این تغییرات را به صورت لحظه ای گزارش می دهند تا پیش از وقوع فاجعه، حمله مهار شود.
روش های جلوگیری از سرقت DNS
پیشگیری از سرقت دی ان اس نه تنها به دانش فنی بلکه به پیاده سازی سیاست های امنیتی دقیق و نظارت مداوم نیاز دارد. در گام نخست، باید از راه اندازی شبکه ای ایمن اطمینان حاصل شود؛ یعنی استفاده از روترهایی با فرم ور به روز، رمز عبورهای قوی، محدودسازی دسترسی به تنظیمات مدیریتی و فعال سازی فایروال داخلی.
در سطح سیستم عامل و کاربر نهایی، استفاده از سرویس دهندگان معتبر DNS مانند Google DNS یا Cloudflare DNS می تواند خطر هدایت به سرورهای آلوده را کاهش دهد. همچنین، رمزگذاری درخواست های DNS با استفاده از پروتکل هایی مانند DNS over HTTPS یا DNS over TLS، مسیر ارتباطی را در برابر شنود و تغییر محافظت می کند.برای شرکت ها و سازمان ها، داشتن یک تیم متخصص در حوزه خدمات پشتیبانی شبکه ضروری است. این تیم باید به صورت منظم رکوردهای DNS را بررسی کند، از نرم افزارهای مانیتورینگ برای تشخیص تغییرات غیرمجاز بهره ببرد و سیستم هشداردهی خودکار برای حملات احتمالی پیاده سازی نماید.
همچنین در شرکت های پشتیبانی شبکه حرفه ای، معمول است که DNS سرورها در لایه های مختلف مستقر شوند تا در صورت آلوده شدن یکی، سایر سرورها سالم باقی بمانند. استفاده از امضای دیجیتال در رکوردهای DNSSEC نیز یکی از راه های قطعی جلوگیری از جعل داده های DNS است.در کنار این اقدامات، آموزش کاربران نهایی نیز اهمیت ویژه ای دارد. بسیاری از حملات DNS از طریق فیشینگ و بدافزارهای ساده آغاز می شود. بنابراین، آگاهی بخشی به کارکنان درباره ی عدم کلیک روی لینک های مشکوک و به روزرسانی مداوم سیستم ها می تواند نخستین سد دفاعی باشد.
نتیجه گیری
سرقت DNS، یکی از پیچیده ترین و درعین حال خطرناک ترین روش های حمله سایبری است که می تواند کنترل کامل ارتباطات اینترنتی کاربران یا سازمان ها را در دست مهاجم قرار دهد. اهمیت این موضوع زمانی بیشتر می شود که بدانیم بسیاری از این حملات بدون هیچ نشانه ی فوری رخ می دهند و ممکن است هفته ها یا ماه ها ادامه یابند.
پاسخ به این تهدید، تنها در گرو داشتن ابزار نیست، بلکه به هوشمندی در راه اندازی شبکه، نظارت مداوم و همکاری با یک شرکت پشتیبانی شبکه قابل اعتماد بستگی دارد. امنیت DNS باید بخشی جدانشدنی از استراتژی کلی خدمات شبکه باشد؛ از انتخاب سرورهای امن گرفته تا اجرای پروتکل های رمزنگاری و پشتیبان گیری از رکوردهای حیاتی.
سوالات متداول درمورد سرقت دی ان اس
- آیا کاربران خانگی هم می توانند قربانی سرقت DNS شوند؟
بله، حتی کاربران خانگی نیز در معرض خطرند. اگر رمز عبور پیش فرض مودم تغییر نکرده باشد یا دستگاه آلوده به بدافزار شود، مهاجم می تواند تنظیمات DNS را تغییر دهد. بررسی دوره ای تنظیمات شبکه و استفاده از سرویس های معتبر DNS بهترین راه پیشگیری است.
- چگونه می توان فهمید DNS سیستم ما تغییر کرده است؟
با مقایسه آدرس IP سرورهای DNS فعلی با آدرس های رسمی سرویس دهنده یا شرکت پشتیبانی شبکه می توان متوجه تغییرات شد. ابزارهایی مانند nslookup و ipconfig /all در ویندوز یا dig در لینوکس برای بررسی سریع مفیدند.
- آیا استفاده از VPN در برابر سرقت دی ان اس مؤثر است؟
به طور نسبی بله. بسیاری از VPNهای معتبر درخواست های DNS را از تونل رمزگذاری شده عبور می دهند و مانع از دستکاری آن می شوند. با این حال، استفاده از DNS امن و مانیتورینگ حرفه ای توسط تیم خدمات پشتیبانی شبکه همچنان ضروری است. - نقش شرکت های پشتیبانی شبکه در جلوگیری از حملات DNS چیست؟
این شرکت ها با مانیتورینگ مستمر، تست نفوذ، مدیریت سرورهای DNS و پیاده سازی DNSSEC، احتمال موفقیت حملات را به حداقل می رسانند. همکاری سازمان ها با شرکت های متخصص پشتیبانی شبکه، ستون اصلی امنیت دیجیتال محسوب می شود.
